1. Czy w Samorządowej Przychodni Zdrowia działającej w formie samodzielnego zakładu opieki zdrowotnej wynagrodzenia reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej?
2. Czy główna księgowa oraz dyrektor takiej jednostki mają prawo do nagrody jubileuszowej oraz jednorazowej odprawy emerytalnej, jeśli tak, to w jakiej wysokości
Zgodnie z art. 40 ust. 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy określa, w drodze rozporządzenia, zasady wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej, prowadzonych w formie wymienionej w art. 35c oraz dla pracowników zakładu utworzonego na zasadzie określonej w art. 8 ust. 4. Tak skonstruowany przepis jednoznacznie określa i zawęża zakres jednostek, które winny w trakcie swojej działalności stosować przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które to rozporządzenie zostało wydane w granicach upoważnienia ustawowego wynikającego ze wspomnianego przepisu art. 40 ust. 2 ustawy o zoz.
Zgodnie z powyższym postanowienia rozporządzenia mają zastosowanie do pracowników zakładów opieki zdrowotnej prowadzonych w formie jednostki budżetowej lub zakładu budżetowego oraz pracowników zakładów utworzonych przez pracodawców, którymi są organy wymienione w art. 8 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tj. minister zdrowia lub centralny organ administracji rządowej, wojewoda, jednostka samorządu terytorialnego), w celu udzielania świadczeń zdrowotnych pracownikom (art. 8 ust. 4) - głównie pracowników publicznych żłobków. A contrario samodzielne zakłady opieki zdrowotne, posiadające osobowość prawną, nie mają obowiązku stosować stawek wynagrodzeń określonych w przedmiotowym rozporządzeniu. Przemawia o tym zarówno jednoznaczna treść przepisu art. 35c, który dokładnie rozróżnia status zakładów opieki zdrowotnej prowadzonych w formie jednostek lub zakładów budżetowych od samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej, jak i też to, że sam ustawodawca daje temu wyraz w uzasadnieniu projektu zmian przedmiotowego rozporządzenia (projekt zmian rozporządzenia w czasie sporządzania opinii prawnej znajduje się w uzgodnieniach międzyresortowych).
Wobec powyższego odpowiedź na zadane pytanie winna być negatywna, tzn. Samorządowa Przychodnia Zdrowia prowadzona w formie samodzielnego zakładu opieki zdrowotnej nie jest obowiązana stosować w/w rozporządzenie w stosunku do wynagrodzeń swoich pracowników.
Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagrodzeniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi wprowadziła restrykcyjne ustalenia dotyczące wynagradzania osób pełniących kierownicze funkcje w podmiotach prawnych, które są kontrolowane przez skarb państwa, bądź jednostki samorządu terytorialnego. Sam charakter tej ustawy, a także jej dość niekonsekwentne postanowienia, nierówne traktowanie podmiotów, nie mające jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego, może rodzić wątpliwości co do jej konstytucyjności, jednakże dopóki Ustawa jest w obrocie prawnym i nie została uchylona winna być stosowana bez wyjątku i interpretowana zgodnie z jej ratio legis, tzn. ściśle i restrykcyjnie.
Ustawa ta w zamierzeniu miała ograniczyć zarobki osób pełniących kierownicze funkcje w spółkach i innych podmiotach należących do mienia publicznego, przez co ma ona charakter quasi-antykorupcyjny, dlatego też każda próba ominięcia przepisów niniejszej Ustawy może mieć poważne konsekwencje, z tego też względu przy wykładni przedmiotowej Ustawy nie powinno się dokonywać rozszerzającej interpretacji przepisów prawnych.
Art. 1 określa zamknięty i wyczerpujący katalog podmiotów prawnych do których stosuje się przepisy niniejszej Ustawy, wymieniając expressis verbis samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej jako oddzielny podmiot podlegający regulacjom w pkcie 16.
Art. 2 Ustawy wprowadza również jasno określony katalog osób, które podlegają ograniczeniom wynikającym z Ustawy, przy czym w odniesieniu do pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej jedynie kierownik został objęty przedmiotowymi regulacjami. Wynika to jasno z faktu poświęcenia osobnego punktu kierownikowi spzoz, jak i też z braku odesłania do samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej w regulacjach dotyczących ograniczeń zastępców kierowników i głównych księgowych. Z tego nasuwa się wniosek, że ustawodawca rozróżnił - z niewiadomych przyczyn - krąg osób podlegających regulacjom dot. maksymalnych wynagrodzeń z uwagi na podmiot w którym te osoby wykonują swoje czynności. W związku z powyższym należy stwierdzić, że główna księgowa samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie podlega regulacjom przedmiotowej Ustawy. To zaś implikuje tezę, że główna księgowa spzoz ma prawo do nagrody jubileuszowej i odprawy emerytalnej na takich samych zasadach, jak inni pracownicy tegoż spzoz.
Inaczej jednak sytuacja ma się z objętym regulacjami niniejszej Ustawy kierownika spzoz. Art. 5 ust. 1 Ustawy wprowadza zasadę, że pracownikom, do których stosuje się przepisy Ustawy przysługuje wyłącznie wynagrodzenie miesięczne. Zgodnie z taką konstrukcją przepisu, wszystkie odstępstwa od tej zasady winne być w ustawie wymienione wprost, zaś bez wyraźnego upoważnienia ustawowego nie powinno się przyznawać jakichkolwiek innych świadczeń niż wynikające z tej Ustawy. Ustawa wprowadza dwa rodzaje świadczeń dodatkowych z tytułu wykonywania pracy i jedno świadczenie związane z ustaniem stosunku pracy. Z niewiadomych przyczyn kierownicy samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej zostali pozbawieni prawa do tzw. świadczeń dodatkowych, czyli świadczeń z tytułu zatrudnienia, w tym: bytowych, socjalnych, komunikacyjnych, oraz ubezpieczeniowych. W zakresie objętym pojęciem świadczenia dodatkowego wchodzi z pewnością nagroda jubileuszowa, tak wynika m. in. z rozporządzenia wykonawczego prezesa rady ministrów do przedmiotowej Ustawy, które precyzuje jakie świadczenia dodatkowe mogą być przyznane pracownikom określonym w art. 2 pkt 1-4, w tym m. in. wymogi dotyczące nagrody jubileuszowej (§2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia prezesa rady ministrów z dnia 21 stycznia 2003 r.w sprawie szczegółowego wykazu świadczeń dodatkowych, które mogą być przyznane osobom kierującym niektórymi podmiotami prawnymi, oraz trybu ich przyznawania.) Jako że kierownik spzoz nie jest objęty regulacją art. 5 ust. 2 Ustawy, toteż nie powinien posiadać roszczenia o wypłatę nagrody jubileuszowej. Za poprawnością tej tezy przemawia fakt, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 czerwca 2005 r. stwierdził jednoznacznie, że "wymienienie w art. 11 świadczeń dodatkowych ma charakter przykładowy, decydujące jest stwierdzenie ustawowe, że są nimi "świadczenia z tytułu zatrudnienia". Nagroda jubileuszowa jest świadczeniem z tytułu zatrudnienia, skoro przypada z tytułu długoletniej pracy." (II PK 289/2004.) Rozporządzenie to określa też w § 2 ust. 2 pkt 2 odprawę pieniężną w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, co stanowi odpowiednik odprawy emerytalno-rentowej regulowanej przez kodeks pracy. Jeśli tak - to mogłoby się wydawać, że osobom podlegającym regulacjom przedmiotowej Ustawy nie powinna się należeć odprawa emerytalna określona w Kodeksie pracy. Odmienne jednakże stanowisko przyjął Sąd Najwyższy stwierdzając, że "Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz. U. Nr 26, poz. 306 ze zm.) nie pozbawia tych osób możliwości nabycia prawa do odprawy emerytalnej na podstawie przepisów Kodeksu pracy lub postanowień układów zbiorowych pracy." (I PK 174/04 wyrok SN 2005.02.16). Zgodnie z powyższym należy przyjąć, że brak jednoznacznego przepisu w Ustawie o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi o wyłączeniu uprawnienia do odprawy emerytalnej, powoduje, iż pracownikom takim, a więc również kierownikowi spzoz, przysługuje odprawa emerytalno-rentowa w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, o ile innej wysokości nie przewiduje układ zbiorowy pracy w danym zakładzie opieki zdrowotnej. Jak trafnie zauważa Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do powyższego wyroku "Przepis ten reguluje tylko wynagrodzenie, a odprawa - jak to już zostało stwierdzone - nie może być traktowana jak wynagrodzenie, w tym również jako wynagrodzenie inne niż "miesięczne" w rozumieniu tego przepisu. Ustawa nie wprowadza zatem zakazu wypłacania osobom objętym jej przepisami odpraw emerytalnych przewidzianych Kodeksem pracy lub układem zbiorowym. Zakaz taki musiałby być wyraźny, skoro ustawa zawiera uregulowania o charakterze wyjątkowym, a takich uregulowań nie można wykładać rozszerzająco."
Tego typu wykładnia Ustawy wydaje się być jedyną możliwą na gruncie obowiązywania przepisów prawnych w tym zakresie, co jednak stawia pod znakiem zapytania zgodność przedmiotowej Ustawy z Konstytucją. Kwestia ta jest nieustannie podnoszona przez przedstawicieli doktryny i nauki prawa. Oprócz tego wskazuje się na niezgodność Ustawy z prawem europejskim, jednakże dopóki Ustawa pozostaje w obrocie prawnym, dopóty organy wykonujące czynności pracodawców w stosunku do osób objętych regulacjami przedmiotowej Ustawy winny stosować ograniczenia z tej Ustawy wynikające.
Komentarzy (0)
Prawoprywatne.pl
http://www.prawoprywatne.pl//article.php/20080524154302226